Ағысқа қарсы жүзген жазушы

Украинадан Мәскеуге 1921 жылы көшіп келген Михаил Булгаков Большая Садовая көше­сіндегі 10-үйдің 50 пәтеріне әйе­лі Татьяна Лаппа екеуі қоныс­танады. Дәл осы үйде сол кездегі атақты театр суретшісі Георгий Якуловтың шеберханасы болатын. Оның шеберханасына әйгілі адамдар көп жиналатын. Олардың арасында оқу-ағарту наркомы Луначарский, ақындар Андрей Белый, Сергей Есенин, режиссер Мейерхольд сияқты ұлы тұлғалар болды. Есенин дәл осы шеберханада Айседора Дунканмен танысып, …

Ағысқа қарсы жүзген жазушы

 Шығармашылық тағдыры тар жол, тайғақ кешуге толы талай ерекше талант иесі бар. Солардың бірі – орыстың әйгілі жазушысы – Михаил Афанасьевич Булгаков. Ол бар-жоғы 49 жыл өмір сүрді. Осы 49 жылдың ішінде ол артына өлмес мұра қалдырып кетті. А.П.Чехов сияқты оның да мамандығы – дәрігер. Сондықтан да болар, оның әңгімелерінің не­гізгі тақырыбы дәрігерлер өм­і­рінен алынған. Оның басты шығармалары: «Мастер мен …

Бізге белгілі әрі белгісіз Горький (Соңы)

Аңыз бен ақиқат Дәл осы сәтке дейін М.Горь­кий өмірі аңыз бен ақиқат ара­сындағы жазушыға қажет атақ-даңқ пен құрметке бөленіп келсе, бір кездері өзін 25 жасар жі­­гіт­тей сезіндірген ғашығы сол­ аңыздың бәріне қара нүкте қоярын романтикалық сезім мен се­німге құлай сенетін талант иесі қай­дан білсін. Кеңес өкіметінің әдебиет әлеміндегі атын асқақ­тата түскен «Егор Булычев және бас­қалар»,  «Шыңырауда», «Ме­щандар», «Саябақшылар» («Дач­ники»), «Күн …

Бізге белгілі әрі белгісіз Горький (жалғасы)

Горький шығармашы­лы­ғын­­дағы үлкен белестердің бірі – оның «Егор Булычов жә­не басқалар» драмасы мен «Вас­са Железнова» трагедиясы бол­ды. Тақырып жағынан екеуі де бір-біріне ұқсас. Егор Булы­чов та, Васса Железнова да Ресей­дегі ең ірі кәсіпорын иелері. Мұн­дағы драмалық ситуациялар да бір-бірімен қарайлас келеді. Сон­дықтан да болар, театр сыншылары Васса Железнованы «юбка киген Булычов» деп те атап жүрді. «Егор Булычов және басқалар» пьесасы …

Бізге белгілі әрі белгісіз Горький (жалғасы)

Бізге белгісіз Горький Кеңес Одағы кеңістігінде оның шығармаларының тара­лы­мы 242 миллионға жетті. Оның атақ-даңқы тек Кеңес Ода­ғының шеңберімен шек­теліп қал­ған жоқ, ол әлемдік дең­гей­дегі ең әйгілі, ең атақты ойшыл жазушы боп мойындалды. Ал­ты рет Нобель сыйлығының но­ми­нанты болды. Бірақ оған әде­биет саласындағы ең атақты сый­лық бәрібір берілмеді. Ко­ми­тет мәжілісіндегілердің пікірі бойынша, оған сыйлықтың бе­ріл­меу себебі – М. Горький ал­ғашқы кезеңде …

Бізге белгілі әрі белгісіз Горький (жалғасы)

Өмірдегі және шығар­машы­лықтағы драма «Театрдың туылуы» атты кітабында МХАТ-тың негізін салу­шылардың бірі әрі Остров­скийдің, Чеховтың, Толс­той­дың, Горькийдің пьесаларын реформаторлық жоғары та­ным деңгейімен сахналап, олар­дың шығармаларына  өлмес ғұмыр сыйлаған В.Немирович-Данченко бүкіл театр болып Ял­таға, Чеховтың көңілін сұрау­ға барған кезінде кенеттен Горь­кий­мен танысқанын, сол та­ныс­тықтары шығармашылық дос­тық­қа ұла­сып, оған бір емес, бір­неше пьеса жаздырғанын айтады. «Ялтаға келген соң, театр ар­тистерін қонақүйге орналастырып …

Бізге белгілі әрі белгісіз Горький

Шығармашылық шеберлік, жазушының өзіндік лаборатория­сы, әдебиет төңірегіндегі парасат-пайымдары – қаламгердің ең үлкен қазынасы. Біз де жазушы Дулат Исабековтің қоржынындағы әдебиет туралы жазған дүниелеріне қолқа салып отырған жайымыз бар. Жазушының сериялы мақалаларының алғашқы бөлімін оқырман назарына ұсынып отырмыз. Ресей тарихында сол кездегі ұғым бо­йынша, мемлекеттік ғы­лым мен саясат әлемі дү­ниеге Ленин сынды бұрын-соңды болып көрмеген және қайталанбас ғұламаны берсе, әдебиет әлемінде …

ӘЛЕМ ЖАЗУШЫЛАРЫ АССОЦИАЦИЯСЫН ҚҰРАТЫН КЕЗ ЖЕТТІ

Дулат Исабековтің Ұлыбританияның Лордтар  палатасында сөйлеген сөзі – Құрметті милорд! Ханымдар мен мырзалар! Қадірлі қонақтар! Сіздердің менің шығармашы­лығыма шынайы қызығушылық танытуларыңыз және бүгінгі Ұлыбри­танияның Лордтар палата­сының тамаша залындағы кешке Өзіңіздің келуіңіз жан тебірентті. Бұл – ағылшын оқыр­маны, көрерменімен менің бірін­ші кездесуім емес. Бұған дейін мұнда ағылшын тіліне Катрин Юделсонның аударуымен Лондондағы Айтматов Академиясы баспасынан шыққан «Гауһар тас», «Біз соғысты көрген …

ҰЛТЫН СҮЙГЕН ЖҮРЕК ҮНІ

Дулат Исабеков жайында толғаныс Жазушылық тағдыр – аты-атағына қарап кісі қызықпай қала алмайтын, азабына қарап кісі қызығуға болмайтын, керек болса адам баласы аяйтын тағдыр. Әрине, әңгіме шын болмысты шынайы жазушы хақында. Әйтпесе қасқыр терісін жамылған қой секілді жазушы атын малданып, жұрт оған алданып жүрген жайт жетерлік. Ал, біздің әңгімеміз – шынайы суреткер жайында, сондай шын жазушының бірі – Дулат Исабекұлы …

Талғам мен таным табиғаты

Қазақ прозасына алпысыншы жылдардың бел ортасында шоғыр-шоғыр боп талантты жастар келе бастады. Өртеңге шыққан құрақ қамыстай олар бірінен соң бірі дүр­мек-дүрмек боп кеп, бір-бірі­мен жарыса жазып, қазақ оқыр­ман­дарының кітапханасын жаңа шығармалармен байыта түсті. Ол шығармалар алдыңғы аға буын­ның шығармаларынан бөлекше тыныстағы, көп сөзділік пен ша­шы­раңқы оқиғалардан арылған, жаңа ой мен жаңа идеяны образ табиғатына сіңіре білген, керексіз, жанама детальдардан тазарған, …