Пері мен періште

Сенің хатыңды алған күні таң атқанша көз ілмей шықтым. Құдайым-ау, сен не боп кеткенсің, бірді айтып бірге көше беріпсің, бұрынғы ұстамдылығың, сабырлығың қайда, әлде, біз сияқты ол да тұс-тұсқа шашырап кетті ме? Қайдағы бір айлы түнді айтып, “ол менің ең бақытты түнім еді” депсің, әсте, сен маған хат жазғанда шарапханадан шығып жазған шығарсың? Осы сен маған ғашық боп жүргеннен саумысың өзің? Рахмет саған. Жабырқап жүрген көңілімді алашадай бір сілкіп, езу тартқызғаның үшін рахмет! Бірақ, сен сүйе бер (әрине, басқаларды), ғашық бола бер. Дәл осы хатындағыдай албырт, дегбірсіз, сабырсыз махаббатпен сүй. Ал ол қыздың ақыл-есін байқап, тұрақты бола ма, болмай ма, үйлі-баранды, балалы-шағалы өзіме, ағайын-туысыма жаға ма, жақпай ма деп көз жеткізіп сүю — махаббат емес, залымдық. Ғашықтық көзсіз болу керек. Бақытыңды табарсың, таппассың, оны кейін көресің. Есесіне сен шын ғашық болу дегеннің не екенін ұғынасың, соның өзі бақыт.

Ал мен… мен олай ете алмадым. Кейінгі оянған сезімім тым есейіп кетіпті. Ол таңғы шықтай мөлдір емес, залымдықпен, ызамен, белгісіз бір қапамен астасып жатыр: Енді маған әуре болудың қажеті жоқ. Жұртқа осы күлкі болғаным да жетер…

Сен менің қазір қандай халде жүргенімді түсінсең! Жұрт көзіне көрінуден қалдым. Бәрі мысқылдап, келеке етіп тұрғандай болады. Тіпті, өз үйіме де жеккөрінішті боп, олардын арына дақ салып, беттеріне шіркеу боп біттім әбден. Көкірегімді ыза кернеп, кейде құлақ естіп, көз көрмеген бір қиянға қаңғып кеткім келеді. Сенен хат келгенде қуануымның бір себебі де осы болды. Жан досым, сырласым келгендей, хатынды оқып отырып жылап та жібердім.

Өмір дегеннің өзі де кездейсоқ құралады екен-ау! Қарашы, осыдан екі-үш жыл бұрын ғой біз бір-бірімізді мүлде білмейтін жандар едік. Біз сияқты бір адам мына жердің бір нүктесінде тіршілік етіп жатыр ма-ау, жоқ па-ау, оны ойлаған кім болар еді. Енді келіп мүлде жақын боп кеттік. Сенесің бе, менің ең жақын адамым туысым да емес, бауырым да емес, сен ғана боп қалыпсың. Ойымдағының бәрі-бәрін саған жеткізуге, сенің алдыңа ақтарып салуға асығамын. Бірақ, мезгілсіз хат жазып, сендердің мазаларынды алғым келмейді.

Байғұс Құлахмет!.. Сөйтіп, ол… кетті де. Оны туысы қайбір мейірімі түсіп ертіп кетті дейсің. Білемін ғой олардың сырын!..

Үй жетім қалған екен-ау! Сен шаңырақты өгейсітпегейсің. Мен білетін Құлахмет болса қайтып келеді. Денсаулығы нашарлап кетті дейсің бе?

Қош, сау бол! Мен бұдан әрі ештеңе жаза алатын емеспін. Көршілерге… жоқ, сәлем айтпай-ақ қой, не бетіммен сәлем айтамын. Құдайым-ай тегі!”.

Осы хаттың артынан іле-шала тағы бір хат келді.

“Өткен хатымда сенің Смағұл жайлы сұрағыңа жауап бере алмап едім. “Ол қайтып соқпады ма?” депсің. Ол келе қалса соңынан еріп жүре береді ғой деймісің? Бірақ, мен оны да кінәламаймын, не деп кінәлаймын? Ол маған қызықты, мен қарсы болмадым. Ол ойындағысын орындап өз жөніне кете барды, мен қайғы үстіне қайғы жұтып қала бердім. Егер оған ықылас білдірмесем бұлай болмас еді ғой. Тегі, мен өмір сүре алмайды екенмін. Құдай-ау, ес білгеннен бері “енді бұлай етпеспін” деп опынумен келемін. Адам баласы мың жасаса да үйренумен өтеді ғой деймін. Міне, енді сол ақымақтығыма, сол дәрменсіздігіме күйініп, бармағымды тістеп отырмын.

Өз обалым өзіме!..

Смағұлдың соңғы рет келгенін айтпай-ақ қояйын деп ем, ішіме сыймай бара жатыр. Иә, ол келүен…

Осыдан аттай жиырма күн бұрын ол күтпеген жерден кіріп келді. Қасында алпыстан асқан, жалтыр бас жуан кісі бар. Олар шешініп, жайласып отыра бастады. Жуан семіздің май басқан көзі мені тескілеп, жеп барады. Түрі қандай жиіркенішті, түсіңе кірсе шошытып оятардай. Смағұл оны әйтеуір бір ғылымның кандидаты деп таныстырған, қай ғылым екенінде менің шаруам не?

— Қазір шешем келеді, оған шейін шаруаңды айт, — дедім.

— Менің саған айтпағым бір сөзбен біте қояр ма екен, Сафура, — деді Смағұл.

— Ендеше, тағы да үш-төрт ай бірге тұрайық.

— Сен маған әлі өкпелісің ғой шамасы?

— О, о, не дегенің, саған не деп өкпелемекпін, құдайға шүкір, уақытыңды бөліп үш-төрт ай бірге тұрдың, екі қабат болдым, енді саған аспандағы айды алып бер демекпін бе?

— Қойшы, Сафура, осындай әңгімелерді доғара тұрайықшы. Иә, халің қалай?

— Халің қалай дегенде өлім аузындағы сырқат та “жақсы” деп жауап береді.

— Нәзікет оқып жүр ме? Өз денсаулығың қалай?

— Сен мейірбан боп кетіпсің ғой.

— Саған жаным ашиды, Сафура. Сондықтан да арнайы іздеп кеп отырмын. Хал-жағдайынды бір көріп, қолымнан келсе қол ұшын бермек ем, ондай мүмкіндігім де бар сияқты.

— Рахмет! Маған қол ұшын бермеді екен деп, құдай сақтасын, саған ренжімеймін.

— Әйтсе де, мен саған бір ұсыныс жасағалы келіп ем. Қызың бар, сонан соң… көп ұзамай босанасың, осындай заманда оларды әкесіз өсіруге бола ма, жетім деген жақсы емес. Әрі… өзің де өң бермегенсің. Ерсіз тұруға болмайды ғой.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29